Characteristica vitae in montibus: adaptatio, cultura, sustentabilitas Introducere: vita in conditionibus gradientis Permanens habitatio hominis in regionibus altitudinis (conditio sine dubio super 2500 metra super aequore maris) repraesentat exemplum unicum biologicae et socioculturalis adaptatio ad conditiones extremas. Haec conditiones creant specificum gradientum impressurum — non solum atmosphaerici, sed etiam socialis, oeconomici et ecologici. Vita in montibus non est solum existentia in alta altitudine, sed formationis specialium systematum anthropologicorum, ubi omnem aspectum vitae restructus est sub influentia hypoxiae, frigoris, acutitatis declivitatis et isolatio. Studium huius characteristicae versatur in confinio physiologiae, ecologiae hominis, ethnographiae et geographiae oeconomicae. Physiologica adaptatio: evolutionis responsus ad hypoxiam Clavis exigentia est hypobaria hypoxia (depresum parciellum impressum ossis oxigeni). Populi indigenae Andarum (kechua, aimara), Tibetae et Ethopiae altitudinis elaboraverunt varias, sed effectivas geneticas adaptationes per millenia: Modelus Tibetanus: Characterizatur augmentata frequentia respiratoria etiam in statu requiescendi et augmentato nive in sanguine ossidi azotii (NO), qui dilatatur vasorum. Gen EPAS1, "hereditus" ab homine Denisoviano, permitit efficacius uti ossi. In his quasi absent est policitemia (pathologica augmentatio numeri erythrocytorum), characteristica incolarum venientium. Modelus Andinus: Adaptatio ibi secuta est per augmentationem massae erythrocytorum et hemoglobinum pro transportatione magniore numeri ossis. Tamen hoc augmentat viscositatem sanguinis. Corporis eorum etiam habet augmentatam densitatem capillariorum in musculis. Modelus Ethiopicus: In incolis altitudinis Ethopiae, despite parvum saturatio sanguinis ossi, non observatur nec policitemia nec hyperventilatio. Mechanismi adaptationis eorum studiantur, sed, probabiliter, coniuncti sunt cum efficacia respiratoria tissue. Haec ... Read more