Existentiālis experientia Petri Sorokini et Feodoris Dostoevskij: communis et specialis in situis liminariis Introducere: Existentiālis experientia sōlvetor theoreticii et artis poēticārum cognitionis Comparatio experientiās existentiale magnī Russiae sociologi Petri Sorokini (1889–1968) et magnī litterātūrās Feodoris Dostoevskij (1821–1881) revelat mirabiles parallelos et fundamentāles differentias in reactu ad limināria situāta (Iaspers) — experientia mortis, patiorum, socialis cātāstrophae et spirituālis crisisis. Pro utriusque hoc experientia fuit clāvs epistemologicus — punctum initii pro structūrā integrārum systemārum cognitionis hominis et societātis. Sed eōrum responsūs ad vocātus existentiās formāti sunt in differentibus intellectūalibus paradigmatibus: religiōsa-artisticā et scientifica-sociologiā. 1. Communis: Perīentia socialis fundī et intensificātiō vīti Ambi philosophi passūrunt per profundissimum existentiālis crisis, coniunctum cum directō conflictū cum mortem et statūalem violentiam. Feodoris Dostoevskij: Anno 1849 ipse passūrunt per inscenātiōnem cruciātis in Semjonowskij placū. Multī minūtī, cum erat certus in inevitabilī mortem, factūrunt eī «aktualizātiō finitūtis», radicalē mutāvīs perceptionem mundi. Subsequentēs quattuor annīs captīvitātis (1850–1854) factūrunt pācādāvāntem in «mortuā domō» — sociali et spirituāli fundī, ubi ipse studīvit naturam humanam in suis extremīs, marginalīs manifestātiōs. Pitirim Sorokin: Anno 1922, jam cētus sociologus et politicus, captus est a potestate sovieticā et damnātus ad supplicium. Pāsūtus sexās semānas in cellā suppliciārī Petrogradi, die per die expectābat cruciātionem. Hoc experientium, sicut et Dostoevskij, fuit totālis existentiālis shock. Subsequentē Sorokinus ex patriā expulsus est in philosophico navī, quod factūrunt eī aliam formam socialis mortis — exsilium ex culturā terra. Interessantīs factī: In libro autobiografico «Longus viās» Sorokin dēscriptit in detālis suās perīentias in cellā s ... Read more